Honory dla profesora

Profesor Marian Biskup urodził w 1922 r. w Inowrocławiu. Po II wojnie światowej swoje osobiste i zawodowe życie związał z Toruniem. Ukończył historię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, potem pracował (w latach 1957-1972) w Zakładzie Historii Średniowiecznej UMK. W 1971 r. otrzymał tytuł profesora zwyczajnego i zaczął kierować Pracownią Dziejów Prus Królewskich i Książęcych Zakładu Historii Pomorza Instytutu PAN. Zainteresowania Profesora obracały się wokół historii średniowiecza Pomorza, Zakonu Krzyżackiego i jego państwa w Prusach, historii konfliktów polsko-krzyżackich. W jego dorobku naukowym znajdują się liczne opracowania szczegółowe i obszerne prace historyczne. Do najbardziej znanych należą: „Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1454-1466” (1967), „Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach” (1986, współautor z G. Labudą), „Polska a Zakon Krzyżacki w Prusach w początkach XVI wieku” (1983), „Wojna pruska”, czyli Wojna Polski z Zakonem Krzyżackim z lat 1519-1521” (1991). Ta ostatnia została uhonorowana Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Od 1955 roku prof. Biskup działał w Towarzystwie Naukowym w Toruniu, w 1965 r. został jego sekretarzem, a od 1983 r. prezesem. Przez szereg lat kierował wydawanymi przez Towarzystwo „Zapiskami historycznymi”, jednym z najważniejszych periodyków historycznych ukazujących się w Polsce. Pełnił także funkcję redaktora naukowego „Polskiej Biblioteki Historycznej”, „Ziemi Kujawskiej” i naszego „Rocznika Elbląskiego”. Czynnie udzielał się też w pracach Polskiego Towarzystwa Historycznego (w latach 1973-1978 pełnił funkcję jego prezesa). Z Jego inicjatywy powołano Olimpiadę Historyczną dla uczniów szkół średnich. Od 1991 r. prof. Biskup jest członkiem rzeczywistym PAN, należy do licznych, w tym i zagranicznych organizacji zrzeszających historyków. W 1998 r. został uhonorowany tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, w 2001 r. - Uniwersytetu Gdańskiego. Toruń i Inowrocław przyznały mu tytuły honorowego obywatela miasta, zaś Rada Miasta Gdańska w 2002 r. Medal św. Wojciecha. Związki prof. Mariana Biskupa z Elblągiem rozpoczęły się latem 1946 r., kiedy po raz pierwszy odwiedził nasze miasto. Plonem tego pobytu w Elblągu był pierwszy zarys historii miasta w języku polskim, dotyczący średniowiecza i okresu nowożytnego: „Elbląg w czasach krzyżackich (z problematyki historiograficznej miasta)”, „Przegląd Zachodni”, 7, 1951, z. 5-6, s. 102-114; „Elbląg w czasach Rzeczpospolitej (z problematyki historiograficznej miasta)”, tamże, 8, 1952, z. 5-6, s. 190-203. W ocenie historyków były to prace pionierskie, które do dziś nic nie straciły na swojej naukowej wartości i stanowiły punkt wyjścia do dalszych badań. Wśród wielu zagadnień szczegółowych, które opracował później, warto przypomnieć artykuły o znaczeniu Elbląga wśród miast hanzeatyckich i idei utworzenia w naszym mieście uniwersytetu na początku XVI w.: „Rola Elbląga w Związku Miast Hanzeatyckich”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, 1988, nr 3-4; „Wokół utworzenia uniwersytetu w Elblągu w początku XVI wieku”, [w:] „W kręgu stanowych i kulturalnych przeobrażeń Europy północnej w XIV-XVIII wieku” (1988). Kiedy powstały w 1957 r. elbląski Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego powziął zamiar wydawania „Rocznika Elbląskieo” o poparcie dla projektu a następnie objęcie funkcji redaktora naukowego zwrócono się właśnie do Mariana Biskupa. Pierwszy tom „Rocznika Elbląskiego” ukazał się w 1961 r. Otwierał go artykuł Mariana Biskupa „Potrzeby historiograficzne Elbląga i jego regionu”. Profesor Biskup zredagował w latach 1961-1985 10 tomów „Rocznika Elbląskiego”. Dzięki Jego pracy czasopismo to utrzymywało wysoki poziom naukowy, stało się znane w kraju i zagranicą. Dzisiaj Profesor pozostaje honorowym członkiem komitetu redakcyjnego. W działalności Profesora Mariana Biskupa w Elblągu ważną rolę odgrywała popularyzacja wiedzy o przeszłości naszego miasta. W 1966 r. zorganizował sesję popularno-naukową z okazji 500-lecia II pokoju Toruńskiego i wygłosił wykład „Udział Elbląga w wojnie trzynastoletniej”. Z jego inicjatywy w dniach 1975 r. w Elblągu odbyła się Międzynarodowa Konferencja Historyków Kultury Miast Nadbałtyckich XII-XVII wieku. W 1985 r., z okazji zbliżającej się rocznicy 750-lecia Elbląga, zorganizowana została sesja naukowa „Stan i potrzeby badań nad dziejami Elbląga”. Wkrótce potem zapadła decyzja o przystąpieniu do prac organizacyjnych i redakcyjnych nad opracowaniem obszernej „Historii Elbląga”. Bez przesady można powiedzieć, że to właśnie działalność naukowa i organizacyjna Mariana Biskupa była kamieniem węgielnym przyszłej „Historii Elbląga”, której redakcję powierzono prof. Stanisławowi Gierszewskiemu, a następnie prof. Andrzejowi Grothowi. Profesor Marian Biskup jest nie tylko cenionym w środowisku międzynarodowych historyków mediewistą, wybitnym znawcą historii Pomorza Gdańskiego i dziejów Zakonu Krzyżackiego, ale także autorytetem naukowym i moralnym dla wielu pokoleń historyków polskich, których był nauczycielem i wychowawcą. Jest godnym naśladowania przykładem osoby, która potrafiła przez całe życie harmonijnie łączyć swoje powołanie naukowe z działalnością popularyzatorską i wychowawczą, niejednokrotnie wymagającą równie wielkiej pasji i zaangażowania. Z jej owoców skorzystał także Elbląg.