Kim był Aleksander Sołżenicyn powinien wiedzieć każdy, kto choć trochę otarł się o współczesną historię. Czy każdy elblążanin jednak wie, że dokładnie 70 lat temu ten kapitan Armii Czerwonej został aresztowany pod zarzutem agitacji antyradzieckiej w okolicach Elbląga i że tak rozpoczęła się droga, która doprowadziła go do zdobycia Nagrody Nobla? Poniedziałkowe spotkanie Elbląskiej Sceny Literackiej w Teatrze im. Aleksandra Sewruka przypomniało postać wybitnego noblisty.
InteresujÄ…cy jest fakt, że po dziÅ› dzieÅ„ trudno stwierdzić, gdzie dokÅ‚adnie aresztowano Sołżenicyna. W bÅ‚Ä™dzie sÄ… ci, którzy za to miejsce podajÄ… ElblÄ…g. Sam aresztowany wspomina w „Archipelagu GuÅ‚ag”, że wydarzenie to miaÅ‚o miejsce gdzieÅ› na Mierzei. Bez wÄ…tpienia jednak to na naszych ziemiach 9 lutego 1945 roku Sołżenicyn zostaje uznany za zdrajcÄ™ narodowego. W sowieckim guÅ‚agu spÄ™dza osiem lat, co opisuje w trzytomowym dziele „Archipelag GuÅ‚ag”, bÄ™dÄ…cym obszernym zapisem zbrodniczych dziaÅ‚aÅ„ systemu komunistycznego ZSRR. – Droga Sołżenicyna do Nagrody Nobla rozpoczęła siÄ™ wÅ‚aÅ›nie tutaj w okolicach ElblÄ…ga – mówi Jerzy WcisÅ‚a, dyrektor Biura Regionalnego w ElblÄ…gu UrzÄ™du MarszaÅ‚kowskiego Województwa WarmiÅ„sko-Mazurskiego i jeden z organizatorów teatralnego wydarzenia. - Ale czy wiedzÄ… to turyÅ›ci? Raczej nie. Dlatego my jako dziedzice tej sołżenicynowskiej drogi powinniÅ›my jÄ… zagospodarować.
W tym celu narodziÅ‚ siÄ™ pomysÅ‚ powoÅ‚ania w ElblÄ…gu specjalnego komitetu organizacyjnego pn. „Sołżenicyn. Od ElblÄ…ga do Nagrody Nobla”, którego zadaniem ma być realizacja kilku idei upamiÄ™tniajÄ…cych Sołżenicyna i jego zwiÄ…zek z naszym miastem.
Aleksander Sołżenicyn (fot. Wikipedia)
– Te idee to powoÅ‚anie w ElblÄ…gu ulicy Sołżenicyna, stworzenie jego pomnika czy popiersia, wyznaczenie szlaku, jaki wiódÅ‚ go od ElblÄ…ga do Nagrody Nobla, a także ustanowienie dnia 9 lutego dniem tożsamoÅ›ci czÅ‚owieka wolnego – dodaÅ‚ Jerzy WcisÅ‚a, główny inicjator tego zamierzenia. – Aresztowanie Sołżenicyna doprowadziÅ‚o do ujawnienia absurdu sytemu totalitarnego. ElblÄ…g to doskonaÅ‚e miejsce, by zacząć mówić, jak z totalitaryzmem walczyć i jak uchronić siÄ™ przed nim w przyszÅ‚oÅ›ci. MyÅ›lÄ™, że w ciÄ…gu nastÄ™pnego roku idee te sukcesywnie bÄ™dÄ… wdrażane w życie.
Podczas spotkania wysÅ‚uchaliÅ›my fragmentów „Archipelagu GuÅ‚ag” w wykonaniu elblÄ…skich aktorów Teatru im. Aleksandra Sewruka, a elblÄ…ski dziennikarz Tomasz Gliniecki przybliżyÅ‚ wydarzenia zwiÄ…zane z aresztowaniem Sołżenicyna w okolicach ElblÄ…ga.
„Ci zaÅ›, którzy jadÄ… tam umierać, tak jak my, czytelniku, ci trafiajÄ… tam wyÅ‚Ä…cznie i koniecznie - poprzez aresztowanie!!! Czy warto mówić, że to chwila, co Å‚amie caÅ‚e twoje życie? Å»e to piorun, co z nóg wali? Å»e to wstrzÄ…s duchowy nie do pojÄ™cia, z którym nie każdy może siÄ™ oswoić i czÄ™sto nabawia siÄ™ pomieszania zmysłów?” – napisaÅ‚ przed laty Aleksander Sołżenicyn.
