Temat rzeka (Opowieści z lasu, odc. 237)

Światowy Dzień Rzek ma na celu uświadamianie, jakie znaczenie mają w naszym życiu rzeki i dlaczego powinniśmy je chronić.

Komu zawdzięczamy wprowadzenie do kalendarza takiego dnia?

"Historia ustanowienia tego święta ma swój początek w latach 80'. To postać kanadyjskiego pisarza i podróżnika, Marka Angelo zachęciła społeczność do dbania o zasoby wodne. Dopiero jednak w 2005 r., Organizacja Narodów Zjednoczonych wzięła pod uwagę działalność rzecznika przyrody i oficjalnie ustanowiła czwartą niedzielę września Światowym Dniem Rzek" - czytamy na bimkal.pl.

Strona ekokalendarz.pl wskazuje z kolei, że rzeki zapewniają dom wielu gatunkom, bo są bogate w pożywienie i stanowią środowisko rozrodu i wychowania ich potomstwa. "Są nośnikiem transportu, przedmiotem zainteresowania kultury, miejscem wypoczynku, źródłem poboru wody i odbiorcą ścieków z oczyszczalni. Cieszą oko tak w mieście, jak i krajobrazie wiejskim – czytamy na portalu, który nazywa rzeki także... budowniczymi. Wielki Kanion w USA został przecież wyżłobiony przez rzekę Kolorado.

W Ekokalendarzu czytamy, że zróżnicowane funkcje rzek i liczne formy życia, które je zamieszkują, sprawiają, że rzeki są fascynującym środowiskiem, które jest zarazem bardzo wrażliwe na zmiany powstałe w wyniku ludzkiej ingerecji. Światowy Dzień Rzek ma na celu zwiększenie troski o nasze zasoby wodne, uwypuklenie znaczenia rzek i zachętę do lepszego zarządzania nimi. Do współczesnych wyzwań z tym związanych strona zalicza ograniczenie zanieczyszczeń i poprawę jakości wód, wprowadzanie zrównoważonej żeglugi rzecznej i potrzebę renaturyzacji, czyli przywracania środowisku naturalnemu stanu sprzed wprowadzania zmian przez człowieka.

Ta sama rzeka w poszczególnych miejscach może przedstawiać zupełnie inną rzeczywistość przyrodniczą. Dwa słowa poświęćmy więc temu, jak podzielony jest bieg rzeki: na odcinki górny, środkowy i dolny. Na górze temperatura jest niższa, rzeka płynie szybciej, zdarzają się na niej wodospady. Rzeka, przyjmując z czasem kolejne dopływy, poszerza swoje koryto i zwalnia. Gdy rośnie temperatura wody, zmieniają się też "lokatorzy", na co wskazuje Ekokalendarz. Innymi słowy, zwierzęcy i roślinni sąsiedzi z góry, ze środkowych "pięter" i z dołu mogą się znacząco różnić.

Rzeki są istotne także dla naszego lokalnego środowiska, na co wskazuje Jan Piotrowski z Nadleśnictwa Elbląg.

- Lasy Wysoczyzny Elbląskiej obfitują w dość gęsta sieć rzek, zbliżoną pod względem ilości do obszarów podgórskich - zaznacza. - Na niektórych odcinkach te stosunkowo niewielkie rzeki przybierają charakter górski i są malowniczo upstrzone licznymi kamieniami, przełomami i bystrzami. Czasem pojawiają się na nich także gatunki związane z górskim środowiskiem, jak pliszka górska czy pluszcz - podkreśla leśnik. - Rzeki jak Stradanka, Olszanka, Kamienica, Grabianka, Kumiela wzbogacają przyrodniczo ten obszar, ogniskując wokół siebie liczne zwierzęta i rośliny, przez co podnoszą wartość przyrodniczą całego regionu.