Rodzaje promieniowania ultrafioletowego.
Promieniowanie ultrafioletowe stanowiące niewielką część promieniowania słonecznego dzielone jest na 3 pasma: UV-C, UV-B i UV-A.
Całość promieniowania UVC jest pochłaniana w atmosferze przez ozon, parę wodną, tlen i dwutlenek węgla, nie występuje więc w świetle słonecznym docierającym do powierzchni Ziemi.
Promieniowanie UVB stanowiące ok 5% promieniowania UV docierającego do człowieka jest w dużym stopniu pochłaniane przez warstwę ozonową. Jest filtrowane również przez chmury, szyby okienne czy samochodowe. Ten rozdaj promieniowania UV charakteryzuje się dużą energią i działa głównie na poziomie naskórka. Skutki jego niekorzystnego działania szybko się objawiają w postaci poparzeń i rumieni posłonecznych. Może również prowadzić do powstania zmian nowotworowych skóry.
Ozon jest głównym pochłaniaczem promieniowania UV-B, zmniejszenie jego warstwy w atmosferze zwiększa ilość UV-B docierającego do powierzchni Ziemi.
Promieniowanie UVA jest minimalnie pochłaniane w atmosferze. Jego natężenie jest stałe niezależnie od pory dnia czy roku. Przenika przez chmury i szyby okienne oraz samochodowe, jak również do głębszych warstw skóry. Jest to promieniowanie o małej energii, nie powoduje rumienia a efekty jego działania są zauważalne dopiero po latach. Ten rodzaj promieniowania przyczynia się do fotostarzenia się skóry.
Słońce w nadmiarze może doprowadzić do:
- poparzeń skóry,
- fotodermatoz – nienowotworowe choroby skóry, wynikające z powstawania w organizmie szkodliwych związków, aktywujących się pod wpływem promieni UV,
- reakcji fotouczulających,
- powstawania przebarwień skóry, które pojawiają się w również w przypadku długotrwałego korzystania z solarium,
- fotostarzenia się skóry – czyli przedwczesnego starzenia skóry,
- zmian nowotworowych tj. czerniak złośliwy, rak podstawnokomórkowy, rak kolczystonabłonkowy,
- immunosupresji – zwiększona ekspozycja na promieniowanie UV prowadzi do osłabienia układu odpornościowego,
- chorób oczu.
Pozytywne skutki oddziaływania promieniowania UV:
- Produkcja witaminy D – pod wpływem promieniowane UV i energii cieplnej ciała prowitamina D w naskórku przekształca się w witaminę D3 niezbędną do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Jak bezpiecznie korzystać z uroków lata?
- unikaj przebywania na słońcu między godziną 11:00 a 15:00,
- rób przerwy w opalaniu się,
- korzystaj z cienia,
- noś odpowiednią odzież chroniącą cało, np.: jasne, przewiewne ubrania zakrywające ramiona i dekolt, szczególnie chroń głowę, twarz i szyję,
- noś okulary przeciwsłoneczne wyposażone w specjalne filtry, które stanowią ok. 99% ochrony przed UVA i UVB dla oczu,
- niemowlęta i małe dzieci w ogóle nie powinny przebywać bezpośrednio na słońcu,
- unikaj korzystania ze sztucznego promieniowania UV w solariach – wielokrotne korzystanie w ciągu roku z łóżek opalających zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka oraz wystąpienia raka skóry,
- stosuj produkty ochrony przeciwsłonecznej – kosmetyk o właściwym współczynniku ochrony (50 SPF) nanieś na skórę najlepiej przed wyjściem na słońce, aplikuj go w dużej ilości na całą powierzchnię skóry, a po pływaniu zaaplikuj preparat ponownie,
- raz w miesiącu oglądaj swoją skórę – sprawdź, czy twoje znamiona nie zmieniają się. Jeśli zauważysz coś podejrzanego, udaj się do chirurga-onkologa lub dermatologa.
Czerniak
Jest najbardziej agresywnym z nowotworów złośliwych skóry oraz najczęściej diagnozowanym u młodych ludzi. Charakteryzuje się niezwykle szybkim wzrostem oraz możliwością tworzenia przerzutów. Jednakże usunięcie czerniaka we wczesnej fazie rozwoju pozwala na wyleczenie ponad 80% chorych. Dlatego tak ważne jest prawidłowe i szybkie rozpoznanie nowotworu. Zawsze, kiedy widzisz nowe zmiany skórne bądź przebarwienia lub zmiany w już istniejących znamionach jest to sygnał, aby jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.
Jak ocenić, czy znamię jest łagodne, czy złośliwe?
- asymetria – np. znamię wylewające się na jedną stronę,
- brzegi są nieregularne, poszarpane, posiadają zgrubienia,
- czerwony, czarny, niejednolity kolor,
- duży rozmiar – wielkość zmiany powyżej 6 mm,
- ewolucja, czyli postępujące zmiany zachodzące w znamieniu.
Źródło:
