Chińska czarka z pejzażem (Historia jednego przedmiotu cz. 142)
1
22.09.2018
(fot. MAH)
Wspólnie z Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu prowadzimy cykl pn. "Historia jednego przedmiotu", w którym prezentujemy ciekawe eksponaty i ich historię. Przedmioty codziennego użytku odnalezione przez badaczy na ziemi (a czasem i w ziemi) elbląskiej przybliżą nam jej dawnych mieszkańców. Dziś będzie o chińskiej czarce.
Ten niewielki przedmiot o wysokości 4,5 cm i średnicy 8,8 cm został odkryty w trakcie badań wykopaliskowych na posesji przy ul. Bednarskiej 9. Powierzchnie czarki zostały pokryte szkliwem, a dekoracja namalowana kobaltem i wypalona w wysokiej temperaturze. Jest to naczynie typu minyao, wykonane z gliny kaolinowej i petuntse (odmiana skalenia) i wytoczone na kole garncarskim. Cechy warsztatowe pozwalają określić, że czarka pochodzi z ośrodka garncarskiego w Jingdezhen, przypuszczalnie z warsztatu Guanyiange, w prowincji Jianngxi (Chiny). Jej powstanie należy określić na lata 1700 – 1725, czyli czasy dynastii Qing, okres Kangxi (1662-1722) lub Yongzheng (1723-1735). Na zewnętrznej powierzchni naczynia namalowana została gałązka kwitnącej śliwy, na której z jednej strony nałożony jest obraz z pejzażem górzystym, nadwodnym i z sosną na pierwszym planie. Nad obrazem wystaje kwiat peonii. Wewnątrz naczynia w okrągłym medalionie widniej pojedyncza, mała łodyżka kwiatka. Pod wylewem bordiura utworzona z kratki typu blue trellis z owalnym rezerwami, w których umieszczono kwiaty. Wang Weiowi, poecie i malarzowi żyjącemu w okresie dynastii Tang, przypisuje się stworzenie nowego formatu dla obrazu pejzażowego, a mianowicie zwoju poziomego, który oglądało się stopniowo rozwijając go. Natomiast kratka ogrodowa typu blue trellis występuje w bordiurze pod krawędzią wylewu naczyń dalekowschodnich z lat 1695-1797. Największe jednak nasilenie tego motywu na porcelanie chińskiej odnotowano dla eksportowanych do Europy naczyń z lat 1715-1790. Czarka elbląska jest podobnie malowana jak naczynia z wraków statku „Bennebroek” (zatonął w 1713 r.) i dżonki „Ca Mau” (zatonęła ok. 1723 lub 1725 r.), choć ma nieco inną kompozycję tematu sezonowe tarasy kwiatowe, popularnego w latach 1700-1775.
Więcej informacji w muzealnej publikacji: M. Marcinkowski, B. Pospieszna, Porcelana dalekowschodnia z badań archeologicznych na Starym Mieście w Elblągu, Elbląg 2016, s. 100-101. Książka do nabycia w kasie Muzeum za kwotę 10,00 zł.
W naszym cyklu co dwa tygodnie dołączamy odcinek filmu "Krótka historia", przygotowywany przez Telewizję Truso.tv przy współpracy z Muzeum
Elbląska Gazeta Internetowa portEl.pl sprawuje patronat medialny nad Muzeum Archeologiczno-Historycznym
