Historia okolic Elbląga: Ryjewo i Barcice (odc. 137)

02.12.2018
Historia okolic Elbląga: Ryjewo i Barcice (odc. 137)
Rynek i kościół św. Rodziny w Ryjewie przed wojną
Po kilkutygodniowej przerwie, spowodowanej cyklem na temat odzyskania niepodległości przez Polskę, wracamy z opisami historii miejscowości należących w latach 1975-98 do województwa elbląskiego. O ciekawostkach związanych z Ryjewem i Barciciami (obecnie powiat kwidzyński) opowiada Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.
Ryjewo
   To wieś, która jest siedzibą gminy, położonej na terenie Pomezanii, Powiśla oraz Pojezierza Iławskiego, w okolicy którego znajdują się ślady osadnictwa z okresu neolitu i epoki brązu.
   Nazwa wsi po raz pierwszy występuje w księgach w XIV wieku jako folwark krzyżacki. W latach 20. XVII wieku, kiedy Ryjewo należało do Rzeczpospolitej, wieś strawił gigantyczny pożar. W wyniku pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. znalazło się w granicach Prus, do Polski powróciło w 1945 r.
   Co ciekawe, na przełomie XVI i XVII wieku w Ryjewie znajdował się ośrodek hutniczy, korzystający z miejscowych rud darniowych, wyrabiano tu miedzy innymi kule na potrzeby wojsk polskich władców.
   W latach czterdziestych XVIII w. we wsi zjawili się menonici, którzy dzierżawili wieś wraz z okolicznym majątkiem leśnym Oberforsterei Rehhof. W 1895 r. wieś uzyskała połączenie kolejowe, przebiega przez nią linia z Kwidzyna do Malborka, do dzisiaj zachował się dworzec kolejowy.
   W miejscowości są dwie świątynie: kościół pw. Świętej Rodziny, wzniesiony w 1909 r. w stylu neogotyckim na potrzeby katolików (było ich wówczas 173). W pobliżu kościoła znajduje się plebania i cmentarz pochodzące też z tego okresu.
   Drugą świątynią jest odbudowany w 1994 r. kościół pw. bł. Michała Kozala. Świątynia została wzniesiona w 1895 r. ma potrzeby miejscowych ewangelików, została zniszczona podczas II wojny światowej.
   Przed 1945 r. wieś nosiła nazwę Rehhof. Na przestrzeni wieków nazywana była również: Rehehoffe, Rehoff, Reyowo, Regoff, Ryiow, Reiewo, Ryiow, Rejewo, Reehof, Rehhof,
   
   Barcice
   
Powstały w 1928 r. z połączenia trzech wsi: Schweingrube, Tragheimerweide i Zwanzigerweide. Jeszcze w XVII w. te tereny były pastwiskami dzierżawionymi przez mennonitów. W okolicznych zaś lasach znajdowały się liczne barcie i do nich to nawiązuje obecne nazwa, bo poprzednie były nieco obraźliwe. Część określaną jako Zwanzigerweide wydzierżawiła na trzydzieści, lat (stąd pierwotna nazwa) starościna sztumska Tekla Bilińska.
Historia okolic Elbląga: Ryjewo i Barcice (odc. 137)
Panorama dawnego Ryjewa

   We wsi istniała świątynia mennonicka, na budowę pierwszej - określanej jako dom modlitwy - zgodę wyraził bp chełmiński Feliks Ignacy Kretkowski. Była to wtedy jedyna świątynia w całej Dolinie Kwidzyńskiej.
   Druga, murowana, powstała w 1866 r., uległa znacznemu uszkodzeniu w 1945 r. i rozebrano ją w latach 60. XX w. Zachowały się natomiast dwa cmentarze mennonickie. W Barcicach istniała szkoła wyznaniowa, a w latach 1955-1972 szkoła podstawowa.
   Wieś zelektryfikowano dopiero w 1949 r. W okresie II wojny światowej we wsi przebywało 22 jeńców angielskich pracujących na polach.
   Poprzednią nazwę Schweingrube/Tragheimerweide, zmieniono na obecną w 1953 r. Poprzednio stosowano też następujące nazwy: od Świniego Kąta, od Świniej Gruby, od Świni Grubej, Schweingrube, na Świnieygrupie, Świnia Grupa, Schweingrube, Schweinegrube, Schweingruppe, Świniagrupa, Szwedy, Tragheimerweide.
   
WyKa

Najnowsze artykuły w tym dziale Bądź na bieżąco, zamów newsletter