„Ustalenie roli Elbląga w planie krajowym i regionalnym” (Głos z przeszłości, odc. 255)

Jak niedziela, to Głos z przeszłości. Czym żyło miasto ponad 70 lat temu? Ponownie sprawdzimy jeden większy temat.

Plan zabudowy nowego Elbląga

„Elbląg, jak i wiele innych miast, które swój szybki rozwój w końcu XIX i na początku XX wieku zawdzięczają tworzącemu się wówczas przemysłowi kapitalistycznemu, budowany był chaotycznie, wadliwie tak pod względem ukształtowania linii komunikacyjnych jak i potrzeb zdrowotnych jego ludności.

Praca w kierunku dokonania radykalnych zmian w zabudowie miasta rozpoczęta została po wojnie w roku 1945. Równolegle do studiów wstępnych, które miały za zadanie zebranie materiałów, przeanalizowanie ich ustalenie roli Elbląga w planie krajowym i regionalnym przystąpiono do przeprowadzenia szczegółowych pomiarów miasta. Pomiary terenów miejskich są już na ukończeniu, jak również zakończono inwentaryzację zniszczeń.

Nowe arterie komunikacyjne

W oparciu o te pracy wykonany został następnie przez zespół urbanistów pod nadzorem b. Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego tzw. program planu zagospodarowania przestrzennego, który ujmował w ogólnych zarysach ukształtowanie miasta oraz określał zasadniczy układ jego sieci komunikacyjnej. Po zatwierdzeniu tego programu przystąpiono z kolei do wykonania ogólnego planu zagospodarowania, a przede wszystkim planu środkowej części miasta tj. dzielnic, które zabudowane były najbardziej nieprawidłowo i wymagały przeprowadzenia najpoważniejszych zmian w układzie. W tej fazie prac na warsztatach urbanistów znalazły się szczegółowe plany arterii komunikacyjnych, przewidzianych do przebudowy w najbliższym czasie. Konkretnie wykonany plany szczegółowe do nowych arterii:

1. od ulic Grunwaldzkiej przez projektowany nowy most na rzece Elblążce do ul. Warszawskiej (kier. Olsztyn-Malbork);

2. od ulicy Królewieckiej przez Halicką i Hetmańską do przedłużenia ulicy Grunwaldzkiej (kierunek Braniewo – Olsztyn – Braniewo – Malbork);

3. projekt przebudowy ulicy Traugutta.

W opracowaniu znajduje się również projekt nowej arterii od ulicy 3 Maja przez Pocztową, plac Słowiański i plac Wolności do przedłużenia ulicy Grunwaldzkiej (kierunek Tolkmicko – Malbork – Olsztyn – Gdańsk) oraz projekt regulacji ulicy Królewieckiej w jej dolnym odcinku. Częściowo już zrealizowano projekt budowy nowej arterii nazywanej aleją Gen. K. Świerczewskiego (kierunek Elbląg – Gdańsk). Opracowano także plan sieci szkół podstawowych, przedszkoli i ogródków dziecięcych, a także plany rozmieszczenia szpitali, ośrodków zdrowia itp.

Przebudowa urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych

W związku z nowoczesnym ukształtowaniem miasta oraz znacznie zwiększonymi wymaganiami w dziedzinie opieki nad zdrowiem ludności powstała potrzeba unowocześnienia urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, oświetlenia miasta i usprawnienia komunikacji miejskiej.

Odpowiednie prace zostały już rozpoczęte. Inwentaryzacja sieci oświetlenia gazowego ulic została ukończona, a projekt przebudowy oraz rozbudowy sieci, by zasięgiem swym objęła wszystkie dzielnice miasta, będzie gotowy w roku bieżącym. Inwentaryzacja urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych zostanie zakończona w roku przyszłym. W najbliższym czasie rozpocznie się opracowywanie projektu rozbudowy wodociągów i kanalizacji. Poważna część inwestycji w tej dziedzinie jest już zresztą zrealizowana.

Zieleńce i parki

Plany ogólnego układu sieci komunikacyjnej w mieście przewidują połączenie dogodną i szybką komunikacją osiedli mieszkaniowych z zakładami pracy, z dworcami kolejowymi, dzielnicą biur i urzędów oraz dzielnicą handlową.

Linia kolejowa do Braniewa przebiegająca obecnie przez miasto zostanie przerzucona na lewy brzeg Elblążki. Tam również zostanie rozbudowany dworzec towarowy. Obecny dworzec centralny powstanie jedynie jako dworzec osobowy. Oprócz niego powstanie dla wygody mieszkańców dworzec Elbląg-Miasto, w którym skupiać się będzie ruch w kierunku Tolkmicko-Braniewo oraz dworzec osobowo-towarowy Elbląg-Zdrój.

Nowy Elbląg przeznacza dużo miejsca dla zieleni. Pasy zieleni otoczą poszczególne dzielnice mieszkalne i łączyć będą z rzeką oraz rezerwatem leśnym Bażantarnią.

W obrębie miasta obok istniejących już parków, powstaną nowe jak np. pas parkowy przy ul. Traugutta, oparty o rzekę Dzikuskę, park przy ul. Gen. Świerczewskiego i park Modrzewie przy 3 Maja.

Przemysł rozmieszczony dotąd planowo zostanie w przyszłości zgrupowany w przewidzianych na tej cel rejonach”.

Źródło: Głos Wybrzeża nr 289, 1950 r.

Cykl Głos z przeszłości powstaje we współpracy z Biblioteką Elbląską.