Historia elbląskich ulic: Stary Rynek (odcinek 34)

5
28.12.2014
Historia elbląskich ulic: Stary Rynek (odcinek 34)
Dom Królów przed zniszczeniami wojennymi (fot. archiwum autora)
Gdzie na elbląskiej starówce powstał pierwszy ratusz? Gdzie swoją siedzibę miało Bractwo św. Jerzego, a który budynek był nazywany Domem Królów? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w kolejnym odcinku „Historii elbląskich ulic”. Tym razem Karol Wyszyński, przewodnik PTTK Elbląg, odsłania tajemnice Starego Rynku.
Ulica powstała w chwili założenia miasta, czyli w 1237 r. Od 1330 roku była nazywana po prostu Rynkiem. Gdy powstał nowy rynek, w rejonie obecnego Placu Słowiańskiego, główną ulicę Starego Miasta zaczęto nazywać Starym Rynkiem (Alte Markt) i tak już zostało do dzisiaj. Warto dodać, że w 1288 r. ulica została podzielona na swego rodzaju sektory: odcinek od dzisiejszej ulicy św. Ducha do Mostowej nosił nazwę Targu Chlebowego, od Rybackiej do Bednarskiej – Targu Siennego, od Bednarskiej do Studziennej – Targu Końskiego i Węglowego, a od Studziennej do Bramy Targowej – Targu Drzewnego.
   
   Ratusz
   W 1332 r. naprzeciwko kościoła św. Mikołaja powstał ratusz, który istniał do 1777 r. kiedy to razem ze świątynią uległ spaleniu po uderzeniu pioruna w wieżę kościoła. Stało się to 26 kwietnia. Nowy ratusz wybudowano już w nowym miejscu – przy dzisiejszym placu Słowiańskim. Do pierwszego ratusza nawiązuje Ratusz Staromiejski, wybudowany kilka lat temu. Dzisiaj to miejsce spotkań, koncertów i siedziba kilku instytucji. W jego wnętrzach możemy podziwiać także makietę miasta z XVII wieku, autorstwa Hansa Pfaua oraz makietę jednej z pochylni Kanału Elbląskiego, a także zdjęcia przedwojennego Elbląga. Wnętrza pierwszego historycznego ratusza zdobiły tymczasem portrety królów polskich, zasłużonych dla naszego miasta, wisiały tam nawet po pierwszym rozbiorze, w wyniku którego Elbląg znalazł się w granicach Prus. 
   
   Bractwo św. Jerzego
   
Na rogu Starego Rynku i Kowalskiej znajdowała się siedziba Bractwa Św. Jerzego, a w XVIII i XIX wieku - poczta. Po 1921 r. mieścił się tu dom towarowy E. Baeringa, handlowano w nim między innymi markowym obuwiem. Kamienicę ozdabiała rzeźba św. Jerzego, zmagającego się ze smokiem. Natomiast na murze od strony ul. Kowalskiej znajdował się zegar słoneczny.
Historia elbląskich ulic: Stary Rynek (odcinek 34)
Dom Królów w trakcie odbudowy (fot. autor)

   Po przeciwnej stronie, na jezdni, znajdowała się studnia-fontanna z postacią Neptuna, zwana Studnią Gwizdkową. Studnie w Elblągu zasilane były za pomocą wodociągów z terenów Winnicy. Po raz pierwszy taka konstrukcja zaistniała tu w 1648 r., zbudował ją miejscowy kamieniarz Anders Silbert. Była ozdobiona posągiem Herkulesa i otoczona metalową cembrowiną. W 1885 r. Herkulesa zastąpiono postacią Neptuna. Przed drugą wojną światową Niemcy zdemontowali studnię, by ją wyremontować. Wojenna zawierucha sprawiła, że ślad po niej zaginął.
   Warto dodać, że ulicy Kowalskiej na Stary Rynek wjeżdżał tramwaj. Skręcał w prawo w kierunku Bramy Targowej, jedna linia odbijała w ul. Studzienną.
   
   Dom Królów
   Na rogu Starego Rynku i ul. Bednarskiej znajduje się kamienica określana niegdyś Domem Królów, w której gościły koronowane głowy, m. in.: Zygmunt III Waza – 1623 r.; Władysław IV – 1636 r,; Maria Ludwika Gonzaga – 1647 r.; Jan Kazimierz – 1651 r.; August II – 1703 r.; Stanisław Leszczyński – 1704-1705. To na przedprożu tego domu 6 czerwca 1773 r. mieszczanie elbląscy złożyli hołd poddaństwa po pierwszym rozbiorze Polski (1772 r.) królowi Prus Fryderykowi II Wielkiemu. Kamienica była własnością Izaaka Spiringa, podczas zdobywania Elbląga została zniszczona, a ruiny rozebrane. Kilka lat temu Dom Królów odbudowano, właścicielem jest prywatna firma, która otworzyła w jego wnętrzach czterogwiazdkowy hotel. 
   
   O kolejnych ciekawostkach Starego Rynku za tydzień.
   
   
WyKa

Najnowsze artykuły w tym dziale Bądź na bieżąco, zamów newsletter

A moim zdaniem...

A przepraszam bardzo, a czy ten odcinek nie powinien mieć nr 34? Bo o ile mi wiadomo to : Historia elbląskich ulic: Wigilijna i Świętego Ducha (odcinek 33) też ma podobny nr.
pytajnik02 (2014.12.28)
Bardzo ciekawe artykuły myslami można przez chwile ptzeniesc sie do tamtych lat
Kali576gg (2014.12.28)

info

3  
  0
Karol, ja odcinki drukuję, żeby mieć materiał. Pilnuj numeracji, bo ja się pogubię
JolaK. (2014.12.28)

info

1  
  1
To ważne. Dokumentować przeszłość. Pan Karol robi to poprawnie. Cenne są jego uzupełnienia - jako naocznego świadka. Czy to się zachowa? Te tak zwane twarde dyski ? Bo Biblioteka Assurbanipala przetrwała. Aż 2000 lat. Te dyski tyle przetrwają ?
erg. (2014.12.29)

info

3  
  0
Słuszna uwaga - to odcinek 34. Dziękujemy Czytelnikowi za czujność - już poprawiliśmy.
Redakcja (2014.12.29)