Krucyfiks stał się przedmiotem badań na skutek poszukiwań strat wojennych prowadzonych przez Muzeum Miasta Malborka. Okazało się, że dawny mieszkaniec Malborka mieszkający na terenie Niemiec jest w posiadaniu zabytku wywiezionego z Malborka po II wojnie światowej. Pan Tomasz Agejczyk, dyrektor Muzeum Miasta Malborka, zwrócił się do Muzeum Zamkowego z prośbą o sprawdzenie, czy odnaleziona rzeźba z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa pochodzi z dawnych zbiorów malborskiego zamku.
Dowodem w sprawie są archiwalne zdjęcia z Roczników Odbudowy Zamku w Malborku. Fotografia z 1906 roku ukazuje wnętrze Baszty Maślankowej zaaranżowane w duchu XIX-wiecznego historyzmu jako wnętrze wartowni. Na ścianie zawieszony jest krucyfiks, którego cechy charakterystyczne są spójne z tym odnalezionym na terenie Niemiec. Pomimo ograniczonej jakości fotografii widoczne są zarówno charakterystyczny układ perizonium, jak i silnie wyprężona sylwetka Chrystusa, co pozwala na identyfikację przedstawienia. Kolejne fotografie pochodzą z roku 1908 i są już znacznie lepszym materiałem porównawczym. Nad drzwiami pomiędzy gankiem w skrzydle wschodnim Zamku Średniego a kaplicą św. Bartłomieja wyeksponowano Grupę Ukrzyżowania – kopię dzieła Tilmnana Riemenschneidera. To właśnie jej centralną postać stanowił omawiany krucyfiks.
Oględziny zabytku ujawniły sygnaturę Osmara Trillhaase (1857-1932), rzeźbiarza z Erfurtu, który dla zamku w Malborku wykonał także inne realizacje. Sygnatura sugeruje, że krucyfiks powstał w 1906 roku. Dokładne rozpoznanie obiektu, obejmujące ocenę zakresu wtórnych ingerencji w strukturę rzeźby, będzie możliwe dopiero po przeprowadzeniu szerszych badań.
Powrót krucyfiksu wyznacza kolejny sukces w misji restytucji dóbr kultury utraconych na skutek II wojny światowej. Od 2018 roku w ramach „Projektu Straty”, prowadzonego we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, do Muzeum Zamkowego w Malborku powróciło ponad 20 eksponatów, w tym głowa figury Św. Jakuba Starszego odzyskana w grudniu 2025 roku.
