Większy może więcej, czyli łączmy się! (list czytelnika)

3
17.12.2014
Większy może więcej, czyli łączmy się! (list czytelnika)
Elbląg i katedra nocą (fot. jarjar69, autor z działu Fotka Miesiąca)
Podczas tegorocznej kampanii przed wyborami samorządowymi wśród wielu (mniej lub bardziej rozsądnych) pomysłów na rozwój naszej małej, elbląskiej Ojczyzny znaleźć można było postulat, który zwrócił moją szczególną uwagę. Jest nim połączenie obu elbląskich gmin: miejskiej i wiejskiej.
Zielona Góra przeciera szlak
   Idea, zgÅ‚oszona przez EKO, wzoruje siÄ™ na porozumieniu gminy miejskiej oraz wiejskiej w Zielonej Górze, gdzie tego rodzaju połączenie wejdzie w życie z poczÄ…tkiem 2015 roku. PodobieÅ„stwo do ElblÄ…ga jest o tyle uzasadnione, że oba miasta sÄ… jednostkami na prawach powiatu, zaÅ› łączne powierzchnie i liczba mieszkaÅ„ców połączonych gmin sÄ… w obu przypadkach bardzo zbliżone.
   
   Obecny stan rzeczy
   Obecna gmina miejska, tj. miasto ElblÄ…g ma powierzchniÄ™ niemal 80 km2 i jest zamieszkaÅ‚e przez niespeÅ‚na 128 tys. osób. Dochody zapisane w uchwale budżetowej na 2014 r. to ponad 512 mln zÅ‚, wÅ›ród których Å›rodki unijne stanowiÄ… przeszÅ‚o 45 mln zÅ‚. Obecna gmina wiejska to z kolei obszar o powierzchni ponad 192 km2, z przeszÅ‚o 7 tys. mieszkaÅ„ców. W uchwale budżetowej na bieżący rok dochody tej jednostki samorzÄ…du okreÅ›lono na ok. 25,5 mln zÅ‚.
   Powyższe dane wskazujÄ… jednoznacznie, że z uwagi na potencjaÅ‚ demograficzny i ekonomiczny, oczywistym liderem połączonej gminy winno być miasto ElblÄ…g, do którego administracyjnie włączona zostaÅ‚aby obecna gmina wiejska, podobnie jak bÄ™dzie to miaÅ‚o miejsce we wspomnianej Zielonej Górze. Warto jednak zwrócić uwagÄ™, że wÅ‚adze i mieszkaÅ„cy obecnej gminy wiejskiej nie mogÄ… absolutnie postrzegać ewentualnego połączenia jako swego rodzaju „wrogiego przejÄ™cia”. Co wiÄ™cej, uważam, że to wÅ‚aÅ›nie gmina wiejska byÅ‚aby stronÄ… porozumienia, która zyskaÅ‚aby na nim wiÄ™cej. NiewÄ…tpliwie połączenie miasta ElblÄ…g i gminy wiejskiej wymagaÅ‚oby nowego spojrzenia na tak powstałą jednostkÄ™ samorzÄ…du. Spróbujmy zatem rozważyć punkt po punkcie „za i przeciw” takiego rozwiÄ…zania, z punktu widzenia nowej, połączonej gminy (miasta) ElblÄ…g.
   
   Wady
   1. Koszty zmiany granic administracyjnych zwiÄ…zane z aktualizacjÄ… map, ewentualnÄ… wymianÄ… dokumentów, politykÄ… informacyjnÄ… dotyczÄ…cÄ… zmian, itp.
   2. Zmiana miejsca zaÅ‚atwiania niektórych spraw urzÄ™dowych, w szczególnoÅ›ci przez mieszkaÅ„ców obecnej gminy wiejskiej
   
   Kwestie „niejednoznaczne”
   1. Redukcja liczby stanowisk urzÄ™dniczych – jednym z głównych celów połączenia gmin powinno być zmniejszenie kosztów funkcjonowania administracji, co jest niewÄ…tpliwie pozytywne. Trzeba jednak zwrócić uwagÄ™, że restrukturyzacja najprawdopodobniej wiÄ…zaÅ‚aby siÄ™ z redukcjÄ… niektórych etatów urzÄ™dniczych, a wiÄ™c wzrostem liczby osób bezrobotnych oraz koniecznoÅ›ciÄ… wypÅ‚acenia odchodzÄ…cym pracownikom odpraw. Te negatywne konsekwencje można byÅ‚oby ograniczyć w sytuacji, gdyby urzÄ™dnicy odchodzili z urzÄ™dów nie na zasadzie „klasycznych” zwolnieÅ„, lecz na Å›wiadczenia emerytalne lub przedemerytalne. Pomimo niekorzystnych krótkoterminowych skutków, w dÅ‚uższej perspektywie zmniejszenie liczby stanowisk urzÄ™dniczych wpÅ‚ynęłoby bardzo pozytywnie na finanse miasta.
   2. Problem z terenami zalewowymi – spore obszary (okolice Drużna, Wyspa Nowakowska, tereny depresyjne) z uwagi na zagrożenie powodziowe majÄ… bardzo ograniczonÄ… możliwość wykorzystania, w szczególnoÅ›ci w zakresie zabudowy. Z jednej strony jest to niewÄ…tpliwa wada, z drugiej jednak połączenie gmin mogÅ‚oby dać impuls do pozyskania Å›rodków zewnÄ™trznych na inwestycje przeciwpowodziowe na tych obszarach (np. z ministerialnej premii, o której za chwilÄ™), czego bardzo dobrym przykÅ‚adem jest uzyskanie znacznego dofinansowania na prace przeciwpowodziowe na terenie ElblÄ…ga.
   3. Zmiany w stawkach podatków i opÅ‚at lokalnych – tu potrzebny byÅ‚by rozsÄ…dny kompromis obu stron porozumienia. Można przy tym rozważyć rozwiÄ…zanie przyjÄ™te w Zielonej Górze, gdzie w przypadku innej stawki daniny w obu gminach, po połączeniu obowiÄ…zywaÅ‚a bÄ™dzie stawka niższa. Z punktu widzenia mieszkaÅ„ców oraz inwestorów, byÅ‚oby to oczywiÅ›cie optymalne rozwiÄ…zanie.
   
   KorzyÅ›ci
   1. ZnaczÄ…ce zwiÄ™kszenie powierzchni miasta (od Rangór/Jagodna oraz Zalewu WiÅ›lanego na północy, aż za poÅ‚udniowe kraÅ„ce jeziora Drużno na wysokoÅ›ci Pasłęka oraz od Bogaczewa na wschodzie, po rzekÄ™ Nogat na zachodzie):
   a. włączenie atrakcyjnych terenów inwestycyjnych, na potrzeby zakÅ‚adów produkcyjnych, usÅ‚ug (np. centra logistyczne i powierzchnie magazynowe korzystajÄ…ce z poÅ‚ożenia na przeciÄ™ciu dróg ekspresowych S7 i S22), ale także dla budownictwa jednorodzinnego
   b. budowa/rozbudowa infrastruktury: wodociÄ…gi, kanalizacja, drogi, chodniki, Å›cieżki rowerowe, oÅ›wietlenie, komunikacja miejska, linie tramwajowe, infrastruktura przeciwpowodziowa, co spowodowaÅ‚oby wzrost atrakcyjnoÅ›ci terenów leżących na obszarze obecnej gminy wiejskiej, a w konsekwencji wzrost wartoÅ›ci nieruchomoÅ›ci na tych terenach, a także zwiÄ™kszenie mobilnoÅ›ci mieszkaÅ„ców, których duża część pracuje przecież w ElblÄ…gu
   c. pozyskanie terenów atrakcyjnych turystycznie i wypoczynkowo, jak choćby części Wysoczyzny ElblÄ…skiej, rzeki Nogat, najniżej poÅ‚ożonego naturalnego punktu w Polsce, czy miejsca, w którym istniaÅ‚a osada Truso (można byÅ‚oby pokusić siÄ™ tu o zbudowanie jej repliki, jako atrakcji turystycznej i edukacyjnej)
   2. ZwiÄ™kszenie liczby ludnoÅ›ci, co wiÄ…zaÅ‚oby siÄ™ z wyższymi wpÅ‚ywami z PIT, CIT oraz dotacji i subwencji, a także wzrostem znaczenia miasta
   3. Ujednolicenie przepisów lokalnych, np. w zakresie stawek opÅ‚at i podatków lokalnych, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, strategii rozwojowych, ochrony Å›rodowiska, itd.
   4. Uzyskanie ministerialnej premii za połączenie – wedÅ‚ug wyliczeÅ„ EKO byÅ‚aby to kwota ponad 64 mln zÅ‚ w ciÄ…gu piÄ™ciu lat, tj. niemal 13 mln zÅ‚ rocznie. Taki zastrzyk Å›rodków zewnÄ™trznych mógÅ‚by posÅ‚użyć np. jako wkÅ‚ad wÅ‚asny do projektów dofinansowanych z programów unijnych, np. na budowÄ™/rozbudowÄ™ wspomnianej powyżej infrastruktury. ZakÅ‚adajÄ…c unijne wsparcie na poziomie 75% wartoÅ›ci projektu, kwota ministerialnej premii pozwoliÅ‚aby w skali piÄ™ciu lat na realizacjÄ™ zamierzeÅ„ o niebagatelnej wartoÅ›ci ponad 256 mln zÅ‚.
   5. Wzrost „siÅ‚y przetargowej” w negocjacjach oraz atrakcyjnoÅ›ci ogÅ‚aszanych przetargów, np. na wywóz nieczystoÅ›ci, odÅ›nieżanie, remonty dróg, dostarczanie dóbr i usÅ‚ug dla placówek publicznych, co powinno skutkować spadkiem cen, a wiÄ™c oszczÄ™dnoÅ›ciami budżetowymi
   6. Pozytywne postrzeganie ElblÄ…ga na zewnÄ…trz, jako dynamicznego, chcÄ…cego siÄ™ rozwijać miasta, które chce i potrafi siÄ™gnąć po Å›rodki zewnÄ™trzne (premia ministerialna), dbajÄ…cego jednoczeÅ›nie o sprawne i możliwie tanie (!) funkcjonowanie administracji samorzÄ…dowej. JednoczeÅ›nie warto wspomnieć, że ElblÄ…g z ok. 272 km2 staÅ‚by siÄ™ pod wzglÄ™dem powierzchni siódmym miastem w Polsce, wyprzedzajÄ…c takie oÅ›rodki jak GdaÅ„sk czy PoznaÅ„.
   7. Brak „kwiatków” ograniczajÄ…cych rozwój ElblÄ…ga, takich jak zbyt niski most na Nogacie w KÄ™pkach, most pontonowy na rzece ElblÄ…g w Nowakowie, itp. przykÅ‚adów bÄ™dÄ…cych konsekwencjÄ… braku spójnoÅ›ci i komplementarnoÅ›ci polityki infrastrukturalnej oraz oczekiwaÅ„ w obu gminach, czy też sytuacji, w której tereny leżące po dwóch stronach obwodnicy ElblÄ…ga znajdujÄ… siÄ™ w dwóch obecnie odrÄ™bnych gminach
   8. Realizacja ważnych inwestycji i projektów, jak choćby połączenia przyszÅ‚ej drogi ekspresowej S7 od strony GdaÅ„ska z drogÄ… wojewódzkÄ… DW503 i dalej z ModrzewinÄ… oraz północnÄ… częściÄ… obecnej gminy wiejskiej, wraz z budowÄ… mostu wysokiego (ewentualnie zwodzonego) na rzece ElblÄ…g w Nowakowie, współfinansowanie i promowanie kolei nadzalewowej, itd.
   9. Zyskanie granicy z województwem pomorskim, co mogÅ‚oby być pierwszym krokiem w kierunku administracyjnego przyłączenia ElblÄ…ga do tego województwa, postulowanym niezmiennie przez elblążan od wejÅ›cia w życie reformy administracyjnej kraju w 1999 r.
   
   Bilans zysków i strat każdy zinterpretować może indywidualnie, warto jednak zwrócić uwagÄ™ na fakt, iż mobilność mieszkaÅ„ców i ich potrzeby już teraz sprawiajÄ…, że dwa odrÄ™bne organizmy administracyjne, jakimi sÄ… miasto ElblÄ…g oraz gmina wiejska wzajemnie siÄ™ przenikajÄ…. MieszkaÅ„cy gminy wiejskiej leczÄ… siÄ™, robiÄ… wiÄ™ksze zakupy, uczÄ… siÄ™, studiujÄ… i przede wszystkim pracujÄ… w ElblÄ…gu, elblążanie zaÅ› szukajÄ… spokoju na terenach obecnej gminy wiejskiej, wypoczywajÄ…c nad wodÄ…, w podelblÄ…skich lasach, czy też coraz częściej osiedlajÄ…c siÄ™ na wsi. Uważam, że warto ten proces integracji wspierać, z korzyÅ›ciÄ… dla wszystkich mieszkaÅ„ców. Poza tym, wiÄ™kszy może wiÄ™cej.
   
   
   
Krzysztof (dane czytelnika do wiadomości redakcji)

Najnowsze artykuły w tym dziale Bądź na bieżąco, zamów newsletter

A moim zdaniem...

czy oby na pewno połączenie gmin to "zwiększenie powierzchni miasta"?
Analiza swot rodem z podręcznika partyjnego, bo niczego innego nie dotyczy tylko kwestii "niby potencjału" bez uwzględnienia szans i zagrożeń, co dyskwalifikuje ją z punktu wyjścia. My Polacy mamy jedną wadę staramy się we wszystkim znaleźć jakąś szczególną polska drogę, gdy na świecie a szczególnie w Europie np. w Niemczech poukładano te sprawy w sposób właściwy i dający efekty. Wielość województw i nieprzydatność do niczego istniejących starostw to wydaje mi sie pierwszy z przyczynków złego funkcjonowania jakiegokolwiek samorządu, bo nie wspomnę już o kadrach z reguły partyjnych, których jedynym programem jest przetrwanie do najbliższych wyborów. Wywód można by kontynuować w wielu aspektach tego zagadnienia - oczywiście pojawiają się wyjątki (Gdynia, Wrocław itd. .), ale znakomita większość samorządów to tylko ruja i poróbstwo.
AMalejużniekoniecznie (2014.12.17)

info

2  
  3
do osoby pytającej o "zwiększenie powierzchni miasta": tak, jeśli wzorować się na porozumieniu przyjętym w Zielonej Górze, gmina miejska - czyli miasto Elbląg właśnie - wchłonęłoby obecną gminę wiejską, a tym samym nastąpiłoby znaczne powiększenie obszaru miasta. Dlatego właśnie od 01.01.2015 Zielona Góra będzie szóstym co do wielkości powierzchniowo miastem w Polsce, większym od wspomnianego choćby w tekście Gdańska czy Poznania.