Główne uroczystości odbyły się, jak co roku, pod Pomnikiem Ofiar Grudnia 70. Wcześniej pod tablicą pamiątkową poświęconą elblążaninowi Marianowi Sawiczowi, który 51 lat temu zginął od kul milicjanta przy ul. 1 Maja, zapalono znicze.
- Dziękuję za wasze świadectwo historyczne. Mimo że mija 51 lat od tamtych wydarzeń, wy jak co roku jesteście przed tym pomnikiem nie dlatego, że tak wypada, tylko z potrzeby serca, aby pamiętać o tamtych wydarzeniach – mówił Piotr Duda, przewodniczący zarządu krajowego NSZZ Solidarność. - W tamte grudniowe dni dokonano zbrodni na narodzie polskim. Komuniści zabijali Polaków, tylko dlatego, że chcieli oni wolności, godnie żyć, że chcieli za ciężką comiesięczną pracę utrzymać siebie i swoje rodziny. Pamięć o tamtych wydarzeniach musi przetrwać.
Grzegorz Adamowicz, szef elbląskiej Solidarności, przypomniał klimat tamtych dni.
- 12 grudnia 1970 r.ogłoszono podwyżki cen towarów, w tym produktów spożywczych. Władza liczyła na to, że społeczeństwo wkrótce pogodzi się z podwyżkami. Stało się jednak inaczej. Wybuchły protesty robotnicze, pierwszy był Gdańsk. Już 14 grudnia rozpoczął się strajk w stoczni imieniem Lenina, Robotnicy domagali się zniesienia podwyżek i zmian w kierownictwie partii. W następnych dniach do protestów przyłączyły się Słupsk, Elbląg i Gdynia. W związku z coraz bardziej napiętą sytuacją sztab kryzysowy w Warszawie pod przewodnictwem Władysława Gomułki podjął decyzję o zezwoleniu na użycie broni wobec demonstrantów. Władze zdecydowały się zaprowadzić porządek siłą, bez względu na cenę – przypominał Grzegorz Adamowicz.
W czasie Grudnia 1970 według oficjalnych danych na Wybrzeżu zginęło 45 osób, w tym trzech elblążan: Marian Sawicz, Zbyszek Godlewski i Marian Rebinin. Poległych chowano na cmentarzach pod osłoną nocy, po cichu i w tajemnicy. 1165 osób odniosło rany, około trzech tysięcy zostało aresztowanych i pobitych. Spotkały też ich inne represje.
Piotr Duda, przewodniczący zarządu krajowego Solidarności (fot. Michał Skroboszewski)
- Pamięć o pomordowanych w grudniu 1970 r. sprawiła, że powstała w naszym kraju silna opozycja demokratyczna. Dzięki jej aktywnemu zaangażowaniu doszło do transformacji ustrojowej na przełomie 1989 i 1990 roku. Niestety wraz z upływem lat powszechna wiedza o doniosłości i znaczeniu tamtych wydarzeń maleje. Bolesny jest fakt braku rozliczeń winnych tych krwawych wydarzeń. My ludzie Solidarności do pielęgnowania tej pamięci. Jesteśmy to winni ofiarom tamtych dni – mówił Grzegorz Adamowicz.
- Co polskiemu społeczeństwu dała lekcja Grudnia 1970 roku? Odpowiedź przyniosła następna dekada. Komitet Obrony Robotników, Wolne Związki Zawodowe i wreszcie oddolny ruch pierwszej Solidarności pokazały, że od brutalnie stłumionych robotniczych wystąpień może prowadzić prosta droga do protestów prowadzonych w sposób zorganizowany i przemyślany, jak to miało miejsce w w sierpniu 1980 r. Dzisiaj pamiętajmy, że pokojowe zwycięstwo Solidarności prowadziło przez dramat Grudnia 1970 roku – mówił Michał Missan, wiceprezydent Elbląga.
Podczas uroczystości pod pomnikiem orkiestra wojskowa odegrała hymn narodowy, odbył się także apel pamięci oraz salwa honorowa. Następnie przedstawiciele władz, samorządów, związków, stowarzyszeń i mieszkańcy złożyli pod pomnikiem kwiaty.
