U szczygła występuje słaby dymorfizm płciowy, chociaż samca od samicy można odróżnić po niewielkich szczegółach, a mianowicie wielkości czerwonego koloru wokół dzioba, który u samca nachodzi nieco poza oko, a czarny kolor przy dziobie jest widoczny także przy szczęce górnej. Jednak cechy te nie są widoczne podczas obserwacji z daleka. Oprócz kolorowo ubarwionej głowy - od czerwonego poprzez biały do czarnego z tyłu potylicy - widoczne jest na czarnym tle skrzydła jaskrawo-żółte, tak zwane ,,lusterko”. Wierzch ciała jasno brązowy, brzuch koloru jasno-cielistego.
Preferuje łąki i przydrożne pola
Głos szczygła jest bardzo przyjemny i dźwięczny. Występuje w okolicach Elbląga, preferuje pobliskie łąki i pola przydrożne, na których żeruje, zjadając nasiona chwastów, drzew, ale też drobne owady. Stwierdzono, że zjada nasiona roślin 152 gatunków! Łacińska nazwa ptaka carduus oznacza oset, którym odżywiają się szczygły. Co ciekawe, samiec mając dłuższy dziób, wydłubuje głębiej schowane nasiona, a samica zadowala się nasionami płyciej osadzonymi w koszyczkach. Samica zjada skorupki jaj po wykluciu się młodych.
Samiec szczygła (fot. Mirosław Gawron)
W okresie letnim szczygła ciężko wypatrzyć wśród zielonej roślinności. Ptaki przemykają pojedynczo lub parami. Dopiero w okresie późno jesiennym na zimę łączą się w stada i tłumnie żerują na wysuszonych łodygach chwastów. Wtedy w zimowej scenerii na odkrytej przestrzeni są dobrze widoczne. Największe stado, jakie obserwowałem liczyło ponad 30 osobników.
Chętnie odwiedzają zimowe karmniki w odpowiednich dla nich środowiskach, kusząc się na łatwy dostęp do nasion np. słonecznika.
To eksponowanie się jest niebezpieczne dla ptaków, gdyż stają się łatwym łupem dla krogulca, jastrzębia lub innego drapieżnika, a wtedy zostaje po nich kępka kolorowych piórek.
Gniazdo buduje samica
Okres lęgowy zaczyna się w maju i trwa nawet do lipca. Gniazdo szczygła, jak podaje literatura, umieszczane jest przy końcu gałęzi drzewa liściastego na wysokości od 3 do 6 metrów i budowane jest przez samicę. Jednak 30 maja 2009 r. nad jez. Druzno gniazdo szczygła umieszczone było w krzewie na wysokości 80 cm! Cztery opierzone siwo-stalowo młode z żółtymi zajadami prawdopodobnie opuściły gniazdo. Piszę prawdopodobnie z racji tego, że po stwierdzeniu lęgu nie niepokoję ptaków, dotyczy to też obserwowania ptaków w okresie zimowym, bo nie tyle mrozy są główną przyczyną zamarzania ptaków, co właśnie niepokojenie ich na żerowisku, kiedy to na czas (a dzień jest krótki) nie zdobędą pokarmu, co mogą przypłacić życiem. Nasz najmniejszy ptak mysikrólik może przetrwać nawet 30 stopni mrozu, gdy właśnie jest syty.
Żerujące szczygły (fot. Mirosław Gawron)
Mało osób wie, że są tak kolorowe
Na wolności szczygły dożywają do około 15 lat, trzymane w niewoli nawet do 25 lat. Nadmienię, że jest to ptak chroniony i wszelkie pozyskiwanie go jest zabronione i karane.
Szczygły występują od gór do morza, są pospolitymi ptakami, ale ze względu na ich małe rozmiary często niezauważalnymi, przez co mało osób wie, że są tak kolorowe.
Kolejny odcinek cyklu "Ptaki Elbląga" ukaże się 16 sierpnia
