Historia dawnych polskich globusów z kolekcji Ryszarda Formeli

4
25.02.2026
Historia dawnych polskich globusów z kolekcji Ryszarda Formeli
Fot. MAH
Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu oraz Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Elblągu zapraszają serdeczne na Kawiarenkę Historyczną Clio, której gościem będzie elbląski kolekcjoner, Ryszard Formela.

Globusy z nazewnictwem w języku polskim zaczęto produkować dopiero w latach 50. XIX wieku. Do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku produkowano je poza granicami dawnej Rzeczpospolitej, w Norymberdze, Pradze Czeskiej oraz Lipsku.

W okresie międzywojennym globusy wytwarzały już firmy polskie, takie jak „Pomoc Szkolna", „Urania", „Pestalozzi" oraz „Książnica - Atlas" Eugeniusza Romera.

Polskich globusów, powstałych przed II wojną światową, zachowało się do naszych czasów niewiele, a niektóre znane są jedynie z pojedynczych egzemplarzy. Wszystkich zachowanych i znanych do tej pory globusów, jest jedynie około 160. W kolekcji Ryszarda Formeli znajdują się 74 egzemplarze, w tym 19 globusów unikatowych, znanych tylko z jednego zachowanego eksponatu. Powodem tak małej liczby dawnych polskich globusów, które dotrwały do dziś, są burzliwe dzieje naszego kraju – rozbiory i dwie wojny światowe, co spowodowało nieodwracalne straty w polskiej kulturze.

Zasób wiedzy o dawnych polskich globusach jest ciągle niepełny. Stanowi to wyzwanie dla kolekcjonerów i badaczy w uzupełnianiu wiedzy z tego zakresu.

Część tych unikatowych zbiorów jest prezentowana w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu na wystawie „Dookoła świata. Globusy z kolekcji Ryszarda Formeli”, która potrwa tylko do 8 marca.

 

Spotkanie odbędzie się 3 marca (wtorek) o godzinie 17:30 w sali edukacyjnej Budynku Gimnazjum.

Wstęp wolny.

Piotr Mazurowski, Muzeum Archeologiczno-Historyczne

Najnowsze artykuły w tym dziale Bądź na bieżąco, zamów newsletter

A moim zdaniem...

znowu to klepią... ile można jakieś nunde globusy nmottaakk muzuemA IDZICE Z TYM
(2026.02.25)
Masz rację. Idż lepiej na koncert disco - polo. Lepiej tam pasujesz. Dlaczego masz się nudzić w muzeum.
(2026.02.25)
a co z tym disco polo zawsze wyjeżdzasz? nie znasz innych gatunków muyzycznych??? klasyka, rege czy muzyka dawna, ska to przeswiadczenie w was mzuealnicy ze jak ktoś was krytykuje to od razu słucha disco polo i pije wino pod sklepem? co za zwezone horyzonty tak samo jak te globusy :D
(2026.02.25)

info

2  
  5
A ja uważam, że warto zobaczyć tę wystawę, pokazuje jak głęboka jest królicza nora, prowadząca do największej mistyfikacji w dziejach świata dysku. Ale jakeśli kogoś nudzi zaglądanie pod powierzchnię spisku, proszę bardzo zostańcie w domu i oglądajcie TVN, Planet i National Geografic i inne tuby narracyjne zakrywające prawdę.
Tylko Trwam (2026.02.25)

info

3  
  4