Historia Żydów w Elblągu, to historia mało znana. Aż do końca XVIII wieku nie mogli się w naszym mieście osiedlać i bywali tu tylko podczas jarmarków. Dopiero na początku XIX wieku doszło do założenia gminy żydowskiej, urządzono cmentarz i zbudowano synagogę. Społeczność ta nigdy nie była duża, maksymalnie liczyła do 2% mieszkańców. Byli to głównie ludzie majętni lub przynajmniej dobrze sytuowani - kupcy i przemysłowcy, lekarze, rzemieślnicy. Aby zamieszkać w Elblągu musieli wykazać się odpowiednim majątkiem. Początkowo byli dyskryminowani, nie wolno im było podejmować wielu zawodów zarezerwowanych wyłącznie dla rdzennych mieszkańców, nie wolno było też bezpośrednio zarządzać biznesem. Elblążanie nie byli im przychylni, ale też nie mieli wpływu na osiedlanie się Żydów. W tej sferze działały edykty królewskie.
W miarę postępującej liberalizacji, następowało asymilowanie się żydowskich rodzin. Już w roku 1844 r. do Rady Miejskiej Elbląga wybrano pierwszego obywatela wyznającego judaizm. W 1874 r. w Elblągu powstała największa w Europie fabryka cygar Loeser & Wolff. Inna żydowska rodzina – Loewenthal zbudowała i prowadziła pierwszy prawdziwy dom handlowy w mieście. Kaufhaus Loewenthal przyciągał klientów z odległych miast i regionów, po roku 1918 także z Polski.
Po wielkim kryzysie, gdy władzę przejęli naziści, w Elblągu mieszkało już tylko 367 osób pochodzenia żydowskiego. Spalenie synagogi w noc kryształową oraz represje ze strony władz zmusiły ich do opuszczenia miasta. W 1939 r. zostały zaledwie 53 osoby, wielu zginęło podczas Zagłady. Majątek Żydów został skonfiskowany i sprzedany Niemcom. Tak stało się z największą w Europie fabryką cygar i domem handlowym braci Loewenthal. Dziś jednym z eksponatów prezentowanych w Muzeum Dziedzictwa Żydowskiego w Waszyngtonie jest niemiecki film informujący o aryzacji elbląskiej fabryki cygar Loeser & Wolff.
Na seans pt. „Historia elbląskich Żydów” zapraszamy w środę (4 maja), o godz. 18:00 do Kina Światowid. Organizatorami cyklu „Elbląg na dużym ekranie” jest Centrum Spotkań Europejskich Światowid i telewizja TRUSO.TV, partnerami Elbląskie Towarzystwo Kulturalne, Polskie Towarzystwo Historyczne o. w Elblągu i Stowarzyszenie Polskie Telewizje Lokalne i Regionalne w Elblągu.
Wstęp wolny.
Patronem medialnym wydarzenia jest Elbląska Gazeta Internetowa portEl.pl
Najnowsze artykuły w tym dziale
A moim zdaniem...
Spalenie synagogi w noc kryształową - W jakim miejscu była w Elblągu synagoga w latach 30 -tych ?
Przy ul. Szpitalnej, naprzeciw starej zajezdni.
Kim byli owi "naziści" ?
W Elblągu diaspora żydowska była niewielka. W okresie przynależności miasta do Zakonu Krzyżackiego obowiązywał zakaz zamieszkiwania na terenie panstwa zakonnego Żydów i prowadzenia przez nich handlu. Zakaz ten obowiązywał też z chwilą włączenia tych ziem do Polski (oficjalnie zniesiony w 1668 roku), jednakże polska szlachta zamieszkująca tutaj nie przestrzegała tego prawa i zezwalała na ich osiedlanie się na dobrach szlacheckich. Praktycznie pod koniec XVIII wieku w Elblągu mieszkało około 1200 - 1500 Żydów, ale ich liczba systematycznie malała tak, że w 1904 roku odnotowano około 550 mieszkańców narodowości żydowskiej. Po I wojnie ich populacja wynosiła od 120 do 150 osób, a na początku lat 30 - tych XX wieku mieszkało tutaj kilkadziesiąt rodzin żydowskich.
@Citylover - Pytanie kim byli "komuniści"?
W naszym mieście nie ma chyba tylko kościołów dwoch wyznań : synagogi i meczetu.
@Juman - A skąd te dane? Ostatni rabin Neufeldt w swojej pracy w 1933r. pisał co innego. Nie było tu ich nigdy więcej, niż 600.
@Chistoryk - pytanie kim byli tworcy komunistow?
Byli i pewnie są.... twoją obsesją. Czemu nie czepiasz się Szwedów, którzy skradli dzieła Kopernika? To jest temat dla ciebie! !!