Historia okolic Elbląga: Marzęcino (odcinek 25)

10
09.10.2016
Historia okolic Elbląga: Marzęcino (odcinek 25)
Kościół i cmentarz w Marzęcinie (fot. autor)
Jak dawniej nazywało się Marzęcino? Kto w nim mieszkał? Jakie są losy tej miejscowości? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziecie w najnowszym odcinku „Historii okolic Elbląga”. Oprowadza, jak co tydzień, Karol Wyszyński, przewodnik elbląskiego PTTK.
Marzęcino to wieś położona na terenie woj. pomorskiego, w powiecie i gminie Nowy Dwór Gdański, w latach 1975-1998 w woj. elbląskim, w latach 1945-1975 - w woj. gdańskim. Znajduje się na terenie Wielkich Żuław Malborskich. Do 1945 r. nosiła nazwę Jungfer, a obecnie w skład tej wsi wchodzi też dawna przedwojenna miejscowość Keitlan.  W latach 1945- 1948 Marzęcino nosiło miano Panna - od kanału przebiegającego przez nią, zwanego Panieńskim.
   Marzęcino powstało jako wieś rybacka i znajdowało się niegdyś bliżej Zalewu Wiślanego. Z kolei Keitlan była wsią rolniczą założoną w XVII w. przez olędrów, czyli mennonitów. Po inkorporacji Prus Królewskich do Polski przez Kazimierza Jagiellończyka dawny teren Jungfer został mocą przywileju królewskiego nadany Elblągowi. W latach 1920-1939 Marzęcino należało do Wolnego Miasta Gdańska.
   Miejscowość zabudowana jest potrójną ulicówką, czyli budynkami z jednej lub dwu stron drogi, która wyglądem przypomina miejską ulicę. Zabudowania zwrócone są frontami do Kanału Panieńskiego. Do dzisiejszych czasów zachowały się dawne budynki z charakterystycznymi dla Żuław zdobieniami, przetrwały też zabudowania dawnej mleczarni funkcjonującej również w czasach PRL.
   
   Anioły z trąbami
   Kościół w Marzęcinie – o budowie ryglowej (mur pruski) - pochodzi z XIX w. Jest świątynią katolicką pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, w przeszłości był świątynią ewangelicką, postawioną w miejscu poprzednio kilku istniejących kościołów, zniszczonych przez pożary. W świątyni znajduje się XIX-wieczny ołtarz główny, prospekt organowy z dmącymi w trąby aniołami, świecznik z XVIII w. Wokół świątyni znajduje się cmentarz parafialny. Obok ewangelików mieszkali tu też mennonici, obecnie obok katolików zamieszkują grekokatolicy, przesiedleni tu w ramach akcji „Wisła”.
   
   Śluza i przepompownia
   Pomiędzy Marzęcinem a miejscowością Osłonka (Grenzdorf A) - położoną bezpośrednio nad odnogą Wisły Szkarpawą - znajdują się pozostałości dawnej śluzy powstałej w 1884 r. Zachowała się też tablica z częściowo czytelnymi nazwiskami: kapitana wałowego Boenchendorfa i inspektora wałowego Goettera. Miejsce to pełniło również rolę wrót sztormowych, tędy przebiegał kanał do Szkarpawy. Po wykonaniu dodatkowych obwałowań oraz nowej przepompowni w Osłonce w 1943 r. osuszono ten teren. Uzyskano w ten sposób dodatkową powierzchnię pod uprawy rolne.
Historia okolic Elbląga: Marzęcino (odcinek 25)
Pozostałość po śluzie w Marzęcinie (fot. autor)

   Przy ujściu rzek Nogatu, Szkarpawy i Kanału Panieńskiego  znajduje się przepompownia. W 1945 r. wysadzili ją cofający się żołnierze niemieccy. Po odbudowie w 1949 r. przystąpiono do ponownego osuszania terenu. Dzisiaj przepompownia w Osłonce wraz z pompami w Rybinie ma wydajność 20 tys. litrów na sekundę.
   
   Szkarpawa
   Szkarpawa jest odnogą Wisły i wpada do Zalewu Wiślanego, od niej w Rybinie (do 1945 Fischerbabke) oddziela się Wisła Królewiecka. Szkarpawa niegdyś zwana była Wisłą Elbląską. Na całej swej długości jest żeglowna i ma 2,5 m. głębokości. Jest to najkrótsza droga wodna z Gdańska na Zalew Wiślany, która zaczyna się od śluzy Gdańska Głowa. Na rzece gniazduje wiele gatunków ptaków, można tu też spotkać bobry.
   
   
WyKa

Najnowsze artykuły w tym dziale Bądź na bieżąco, zamów newsletter

A moim zdaniem... (od najstarszych)

A co do głębokości Szkarpawy, to niestety 1,6 m. Barki na pełnym zanurzeniu nie popłyną.
(2016.10.09)

info

4  
  0
Wies ta jest nazywana przez wielu mieszkańców okolicznych wsi Kijowem.
(2016.10.09)

info

4  
  2
Coś z tą wydajnością pompowni nie gra. 20 tys. litrów na sek. to jest 20 m. sześc. na sek. 20 m. sześc. razy 60 sek. i razy 60 min. daje 72 000 m.sześc. na godzinę. Tyle to może płynie przez zaporę we Włocławku.
J. B. (2016.10.09)
a wielu ludzi określa cie mianem d e b i l a
(2016.10.09)

info

4  
  3
Czego się wstydzisz chachle?
(2016.10.09)

info

2  
  1
@J. B. - 20 tys litrów, to suma wydajności pomp w Rybinie i w Osłonce razem. kiedyś w Osłonce pracowały dwa silniki elektryczne i jeden diesel, podobno z jakiegoś kutra torpedowego. dziś nie wiem jak tam jest, ale pewnie nic się nie zmieniło.
(2016.10.09)
Mieszkam tam Pół wsi to same Ryzuny co sie panosza ukraince:):)
sssss (2016.10.09)
nie pół tylko cała, skoro tam mieszkasz to też nim jestes tylko udajesz ze nie
(2016.10.09)

info

1  
  2
Ale wy jesteście walnieci
Jax (2016.10.09)

info

5  
  0
@sssss - nie szczuj, nie szczuj
Bodek1 (2016.10.10)