Ćwiczenia oddziałów, przemarsz ulicami miasta, szturm ElblÄ…ga w 1710 – to wszystko zaprezentowali dziÅ› rekonstruktorzy z Trójmiasta. Zaznaczmy, że ze wzglÄ™du na pandemiÄ™, w wydarzeniu uczestniczyÅ‚y jedynie media.
- PoczÄ…tek XVIII w., zimowa aura, a ElblÄ…g przechodzi z rÄ…k do rÄ…k – przybliża realia dzisiejszej rekonstrukcji Lech Trawicki, dyrektor elblÄ…skiego muzeum. - Po klÄ™sce pod PoÅ‚tawÄ… Szwecja powoli schodzi z dziejowej sceny jako główny gracz w Europie. W 1710 roku garnizon szwedzki zostaÅ‚ wyparty z ElblÄ…ga przez wojska rosyjskie.
Dyrektor Muzeum Archeologiczno-Historycznego przyznaje, że rekonstruktorzy z Gdańska mogą przyczynić się do zaszczepienia podobnych działań dotyczących epoki w Elblągu: skoro działa Garnizon Gdańsk, może też powstać Garnizon Elbląg, garnizon ostatnich wojsk miejskich I RP.
- Åšrodowisko rekonstruktorów jest u nas prężne, wiem, że sÄ… zainteresowani także tym okresem, a koledzy z GdaÅ„ska na pewno posÅ‚użyliby im pomocÄ… – podkreÅ›la.
Przypomnijmy jeszcze, skÄ…d Szwedzi i Rosjanie w XVIII-wiecznym ElblÄ…gu.
- Na poczÄ…tku XVIII w. starÅ‚y siÄ™ dwa wielkie mocarstwa - opowiada BartÅ‚omiej JaÅ„czar, biorÄ…cy udziaÅ‚ w dzisiejszej rekonstrukcji po szwedzkiej stronie. - MÅ‚ody, ambitny król Karol XII bardzo wziÄ…Å‚ sobie do serca spuÅ›ciznÄ™ swoich przodków i chciaÅ‚, by BaÅ‚tyk, "Jezioro Wschodnie", byÅ‚o szwedzkim "wewnÄ™trznym jeziorem". Problemem staÅ‚a siÄ™ ambicja cara Piotra I, który chciaÅ‚ RosjÄ™ uczynić częściÄ… Europy: by byÅ‚o to możliwe, potrzebny byÅ‚ jednak port na BaÅ‚tyku, a to wymagaÅ‚o pokonania wÅ‚aÅ›nie Szwedów – tÅ‚umaczy i dodaje, że skoro te dwa paÅ„stwa rzuciÅ‚y siÄ™ do walki ze sobÄ…, to trudno, by nie odczuÅ‚y tego tereny i miasta pomiÄ™dzy nimi. W tym, jak pokazaÅ‚a historia, ElblÄ…g.
- Szwedzi wycofywali siÄ™ przez PolskÄ™, w której zostawili garnizony, zwÅ‚aszcza na północy, czyli w Prusach Królewskich bÄ™dÄ…cych pod wÅ‚adzÄ… Rzeczypospolitej. Dotarli do takiego garnizonu w ElblÄ…gu, gonieni przez wojska rosyjskie. Stanęło na krótkim oblężeniu, szturmie z drabinami. Rosjanom udaÅ‚o siÄ™ zdobyć miasto - zaznacza BartÅ‚omiej JaÅ„czar. Dodaje, że obie armie stosowaÅ‚y taktykÄ™ spalonej ziemi, elblążanie odczuli wiÄ™c mocno skutki tego brutalnego konfliktu. – Rosjanie po zdobyciu miasta wziÄ™li je w totalne panowanie: mieszczanie, kupcy, rada miejska i resztki garnizonu byli zdani na ich wolÄ™. Po rosyjskim odwecie na Szwedach miasto zbieraÅ‚o siÄ™ ponad dwie dekady – zaznacza rekonstruktor.
Fot. Michał Skroboszewski
Jaki cel ma rekonstruowanie wydarzeń historycznych? Obszernie wyjaśnia to Erwin Kiedewicz z Garnizonu Gdańsk.
- Na pewno wpÅ‚yw na mnie ma kultura filmowa, patrzenie na dawne stroje z epoki wczeÅ›niej stanowiÅ‚o dla mnie coÅ› abstrakcyjnego – podkreÅ›la odziany w rosyjski mundur rekonstruktor. - Raz postanowiÅ‚em siÄ™ przebrać w taki historyczny strój, zobaczyć, jak to jest... i zostaÅ‚em. Najpierw byÅ‚o Å›redniowiecze, później zainteresowaÅ‚ mnie XVIII w. To dla mnie odskocznia od codziennoÅ›ci, mogÄ™ wyjechać w weekend, spotkać siÄ™ z przyjaciółmi, poczuć ten klimat. To coÅ› innego niż wyjÅ›cie na miasto do pubu. W moim przypadku to hobby może zmienić siÄ™ w pracÄ™, bo chciaÅ‚bym prowadzić wÅ‚asny zakÅ‚ad krawiecki: robić to, co lubiÄ™, czyli szyć, a później móc nosić te stroje.
Erwin Kiedewicz przyznaje, że duże znaczenie ma odgrywanie roli, wczucie się w przedstawiane wydarzenia. Nie tak, jak w filmie, według ściśle ustalonego scenariusza, ale z większą swobodą i z możliwością przeżycia dawnych wydarzeń. Przy tym wszystkim istotne jest też oczywiście poznawanie i przedstawianie innym historii.
W rekonstrukcji brali też udział elbląscy pasjonaci historii. Wśród nich znalazł się nawet podróżnik w czasie: elbląski mieszczanin z XVII w., jak sam zaznacza, "wierny królowi Zygmuntowi III Wazie".
- Ta wojna byÅ‚a dużym konfliktem, dziejÄ…cym siÄ™ na terenie również naszego kraju – mówi Kamil Nowak z ElblÄ…skiego Bractwa Historycznego. - Polska byÅ‚a wtedy w konflikcie wewnÄ™trznym, byÅ‚y stronnictwa opowiadajÄ…ce siÄ™ za SzwecjÄ… lub RosjÄ… – podkreÅ›la. - Garnizon GdaÅ„sk, który goÅ›ci w ElblÄ…gu, stara siÄ™ zaszczepić także u nas Å›wiadomość znaczenia wielkiej wojny północnej. Przypomnijmy, że Szwedzi byli tu 7 lat: zdobyli miasto w 1703, trochÄ™ wiÄ™c potrwaÅ‚o, nim zdobyli je Rosjanie.
Chociaż ze względu na pandemię na wydarzenie zostały zaproszone tylko media, przypomnijmy, że od niedawna muzea są znów otwarte dla zwiedzających.
- Zachowujemy wszelkie możliwe obostrzenia, można siÄ™ z nimi zapoznać na naszej stronie – mówi dyrektor Lech Trawicki. - Zapraszamy do elblÄ…skiego muzeum, w tej chwili ze wzglÄ™du na koronawirusa wyÅ‚Ä…czone sÄ… atrakcje elektroniczne, ale to może być okazjÄ…, by skupić siÄ™ na samych artefaktach, których jest w muzeum mnóstwo.
Materiały z rekonstrukcji pojawią się na Facebooku Muzeum Archeologiczno-Historycznego. Także na stronie facebookowej portEl.pl znalazły się krótkie transmisje z wydarzenia.
