Wystawa o tym, jak zmieniał się region

Wystawa obejmuje też jedno z najważniejszych wydarzeń historycznych na Warmii i Mazurach, a mianowicie plebiscyt zarządzony przez Konferencję Wersalską. Odbył się on w najgorszym czasie dla Polski, a mianowicie 11 lipca 1920 roku. Obejmował on ludność 3 powiatów Warmii, 8 powiatów Mazur i 4 powiaty Powiśla (Kwidzyn, Malbork, Sztum, Susz). Decyzją Konferencji nie dotyczyl on byłych polskich ziem północnego Powiśla i Żuław, w tym Elbląga. Uznano, że te tereny były całkowicie niemieckojęzyczne. Za przynależnością do Polski łącznie opowiedziało się 3,4% głosujących. Najwięcej w powiecie sztumskim (19%) i olsztyńskim (14% ), a w Olecku za Polską zagłosowały tylko 2 osoby. Jednym z mankamentów tego głosowania był przepis, że w każdej komisji plebiscytowej były ustawione 2 urny z napisem Polska lub Niemcy, tak, że nie zapewniło to tajności głosowania. Ostatecznie do Polski w wyniku głosowania przyłączono 25 gmin oraz port rzeczny Korzeniewo bez samej wsi. W historii tego wydarzenia Polska strona wskazywała na fakt stosowania przez Niemców dowożenia na te tereny plebiscytu mieszkańców z głębi kraju. Ostatnie badania nie potwierdzają tego, bo docierające tam osoby były rodzinnie związane z tym regionem lub też prowadziły tam interesy gospodarcze. Ostatecznie ustalono, że nie było ich więcej jak od 1 do 1,5 tysiąca osób.

Urna